Φωτογραφικό ταξίδι στις «Ελληνικές θάλασσες»

«Κάλυμνος» του Δημήτρη Χαρισιάδη, 1950

Είσαι ξένος και ξεκινάς την εξόρμησή σου προς κάποιο ελληνικό νησί από τον Διεθνή Αερολιμένα «Ελευθέριος Βενιζέλος». Ή φτάνεις στο αεροδρόμιο και έχεις μπροστά σου ένα ταξίδι στο εσωτερικό της χώρας, σε παραθαλάσσιες πόλεις με λιμάνια.

Μάλλον δεν υπάρχει καλύτερη εισαγωγή στις ομορφιές και την ουσία της Ελλάδας από την έκθεση «Ελληνικές θάλασσες. Ενα φωτογραφικό ταξίδι στον χρόνο», που υπάρχει με την ευθύνη και τη διοργάνωση του Μουσείου Μπενάκη σε ειδικό χώρο, έστω και με τη μορφή βιντεοπροβολών. Διότι οι φωτογραφίες, όλες από τα Φωτογραφικά Αρχεία του Μουσείου, αλλά και από ιδιωτικές συλλογές της Ελλάδας και του εξωτερικού, είναι ανεκτίμητης καλλιτεχνικής αξίας.

«Το λιμάνι της Σύρου» της Μαίρης Παρασκευά, 1905
«Το λιμάνι της Σύρου» της Μαίρης Παρασκευά, 1905 |

Η έκθεση είναι μια επιλογή από την ομότιτλη, μεγάλη διοργάνωση στην Πειραιώς 138, στα τέλη του 2014, τότε που ο αείμνηστος διευθυντής του μουσείου Αγγελος Δεληβορριάς έλεγε: «Ο κόσμος θα θελήσει να έρθει ξανά και ξανά. Κάθε μία από αυτές τις φωτογραφίες σηματοδοτεί πράγματα σημαντικά: τον χώρο, τον χρόνο, τη συνείδησή μας, την αισθητική μας, τις μνήμες μας. Γι’ αυτόν τον λόγο πιστεύω ότι πρέπει να φύγει για το εξωτερικό, να τη δει η Ευρώπη και η Αμερική».

Ε, λοιπόν, ας φανταστούμε ότι με τις βιντεοπροβολές στο «Ελ. Βενιζέλος» οι φωτογραφίες ξεκινάνε ένα μεγάλο ταξίδι, που ούτε θα μπορούσαν να το φανταστούν. Ειδικά οι πολύ παλιές, αυτές από τον 19ο αιώνα, τότε που οι Ελληνες φωτογράφοι και οι ξένοι συνάδελφοί τους επισκέφτηκαν ή έζησαν μεγάλες χρονικές περιόδους στην Ελλάδα, προσέγγισαν τα θαλασσινά μας τοπία, τα λιμάνια, αλλά και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων σε νησιώτικες και παραθαλάσσιες περιοχές.

«Στη βάρκα» του Πέτρου Καλονάρου ,1930
«Στη βάρκα» του Πέτρου Καλονάρου ,1930 |

Σε μια φωτογραφία των αδελφών Ρωμαΐδη, τραβηγμένη το 1885, βλέπουμε από ψηλά την Καστέλα. Τη ίδια χρονιά ο Bartolomeo Borri κατέγραψε το λιμάνι της Κέρκυρας. Το λιμάνι της Σύρου, όπως ήταν το 1905, με τα μεγάλα ιστιοφόρα του και στο βάθος τα εμπορικά με τα φουγάρα, διασώθηκε σε μια υπέροχη φωτογραφία της Μαίρης Παρασκευά, της πρώτης Ελληνίδας φωτογράφου. Η ίδια καλλιτέχνις χαρίζει στην έκθεση μία ακόμα ξεχωριστή εικόνα, από τη Μύκονο του 1905, παιδάκια με σηκωμένα φουστάνια και παντελόνια να μπαίνουν στα νερά.

Υπάρχουν κι άλλοι επώνυμοι δημιουργοί στην έκθεση. Ο Δημήτρης Χαρισιάδης με το «Ναύπλιό» του από το 1936, το Μπούρτζι στο βάθος και σε πρώτο πλάνο, επιβλητικό ένα καΐκι. Αλλά και με το γλυκό παιδάκι στην «Κάλυμνο» του 1950, που σηκώνει περήφανο ένα σφουγγάρι σχεδόν ίσα με το μπόι του. Ο Πέτρος Καλονάρος λικνίζεται «Στη βάρκα» με μια οικογένεια, γονείς και παιδάκια, και δεν αντέχει να μη σηκώσει τη φωτογραφική του μηχανή να την απαθανατίσει σοβαρή, ενώ φεύγει (ή μήπως φτάνει;) στο νησί της. Η Βούλα Παπαϊωάννου αυτή τη φορά δεν έχει βασανισμένα πρόσωπα μιας φτωχής μεταπολεμικής υπαίθρου, αλλά μας δείχνει πόσο σπουδαία φωτογράφος τοπίων ήταν, με το ηλιοβασίλεμα στη «Βουλιαγμένη» της (1935-1940), τους ψαράδες με τα δίχτυα στην «Αίγινα» (1950-55) και τα κύματα να σπάνε, ο αέρας να πετάει ψηλά τον αφρό τους σε ακρογιαλιά της «Σκύρου».

Και όσο πλησιάζουμε στο σήμερα τα τοπία και οι άνθρωποι αλλάζουν, αλλά πάντα η θάλασσα είναι μια ανοιχτή πρόσκληση. Στη «Μύκονο» του Λουκά Μπενάκη, από το 1965, η νεαρή κοπέλα με το μπικίνι κάθεται στον μόλο και κοιτάζει το πλοίο που φεύγει…

Info: Μέχρι 31 Δεκεμβρίου

(ΠΗΓΗ:   http://www.efsyn.gr/arthro/fotografiko-taxidi-stis-ellinikes-thalasses   )