Τρίκαλα: Το επιμελητήριο αξιοποιεί τα φαρμακευτικά φυτά του Κόζιακα

Στο όρος Κόζιακα, στον νομό Τρικάλων, ο «θεός» της ιατρικής, Ασκληπιός, αξιοποιούσε την πολύ μεγάλη φυτική βιοποικιλότητα που διαθέτει η περιοχή, με τα μοναδικά χαρακτηριστικά αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, για να παρασκευάζει φάρμακα για τους ασθενείς, συλλέγοντας βότανα.

Σήμερα, η επαγγελματική ενασχόληση νέων καλλιεργητών της περιοχής, με τον ιδιαίτερα δυναμικό κλάδο των φαρμακευτικών- αρωματικών φυτών, παρουσιάζει επενδυτικές ευκαιρίες σε όλους τους τομείς της τοπικής οικονομίας, αφού τα προϊόντα έχουν ένα ευρύ φάσμα χρήσεων, όπως είναι η διατροφή, η φαρμακοβιομηχανία, η κοσμετολογία, κα.

Στο πλαίσιο αυτό, παράλληλα με την υλοποίηση μιας σειράς άλλων δράσεων, το Επιμελητήριο Τρικάλων, κατάρτισε και κατέθεσε ολοκληρωμένη πρόταση στο υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης για τη δημιουργία Βοτανικού κήπου με το όνομα «Ο Ασκληπιός». Αξιοποιώντας, στην κατεύθυνση αυτή, την πλούσια χλωρίδα της περιοχής, προς τιμήν του μεγάλου θεραπευτή της αρχαιότητας που γεννήθηκε στην αρχαία Τρίκκη και συνέλλεγε τα αρωματικά φυτά και βότανα για τα ιάματα του στις πλαγιές του όρους Κερκέτιον (σημερινός Κόζιακας).

Στην πρόταση, όπως τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Τρικάλων Βασίλης Γιαγιάκος, εμπεριέχεται και η χάραξη δασικών μονοπατιών για την ενίσχυση του εναλλακτικού τουρισμού, στα οποία ο περιπατητής θα μπορεί να δει και να θαυμάσει τις ομορφιές της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής, ενισχύοντας έτσι την επισκεψιμότητα του ορεινού όγκου. Παράλληλα, το Επιμελητήριο προώθησε την καλλιέργεια αρωματικών φυτών και βοτάνων είτε μέσω ομάδων παραγωγών είτε μέσω επενδύσεων και συμβολαιακής γεωργίας, μιας και η περιοχή του Κόζιακα είναι το βουνό με την μεγαλύτερη ποικιλία βοτάνων στην Ελλάδα.

Με τη συνεργασία του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ και μέσω αυτού, προσθέτει, έγινε η μοριακή ταυτοποίηση της άριστης ποιότητας ρίγανης Κόζιακα και προχωρά με την ανάπτυξη πολλαπλασιαστικού υλικού ενός συγκεκριμένου κωδικού με την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε καρβακρόλη. Κύριο μέλημα του Επιμελητηρίου, σύμφωνα με τα όσα είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Γιαγιάκος, είναι η διαφύλαξη και προστασία της ρίγανης Κόζιακα και η σωστή μετασυλλεκτική μεταχείριση και αξιοποίησή της στη μεταποίηση, παράγοντας προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας με οικονομικά αποτελέσματα για τον τόπο.

Σήμερα, συνεχίζει, με την έναρξη διαδικασιών ταυτοποίησης και άλλων αυτοφυών φυτών του Κόζιακα όπως το μπιτούνι, το άγριο τριαντάφυλλο, τη μέντα, το τσάι του βουνού, το μελισσόχορτο με στόχο ο Νομός να καταστεί το κέντρο των αρωματικών φυτών και βοτάνων στην Ελλάδα.

Ωστόσο, η μοριακή ταυτοποίηση της ρίγανης, έδωσε αμέσως τη δυνατότητα στο Επιμελητήριο το 2018 να καταθέσει φάκελο στο αρμόδιο υπουργείο για την πιστοποίηση του Τρικαλινού Λουκάνικου με συστατικό του τη ρίγανη της περιοχής, ως προϊόντος γεωγραφικής ένδειξης (ΠΓΕ), καθώς η πιστοποίηση ενός προϊόντος δίνει υπεραξία και ιδιαίτερη δυναμική στην τοποθέτησή του στην αγορά, συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Άλλες δράσεις

Πάντως, το Επιμελητήριο Τρικάλων έχει προχωρήσει και στην υλοποίηση κι άλλων δράσεων. Με το που ανέλαβε την προεδρία ο Βασίλης Γιαγιάκος, είχε επισημάνει, ότι το μέλλον των Τρικάλων και της Θεσσαλίας γενικότερα είναι να γίνει ο λαχανόκηπος, ο ανθόκηπος και ο οπωρώνας της Ευρώπης και η περιοχή των Τρικάλων, σημείο αναφοράς για την καλλιέργεια οπωρολαχανικών και ανθοκομίας. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, το Επιμελητήριο Τρικάλων ανέλαβε πρωτοβουλίες και είναι το μοναδικό που ίδρυσε Αγροτικό Τμήμα, βάσει της πεποίθησης του ότι ο αγροδιατροφικός τομέας αποτελεί βασικό πυλώνα για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Επίσης, το 2008, το Επιμελητήριο Τρικάλων, κατάθεσε ολοκληρωμένη πρόταση, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το ΚΕΤΕΑΘ, στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για τη δημιουργία του «Μεσογειακού Πράσινου Θερμοκηπίου» με καινοτόμες εφαρμογές υδροπονίας και βασικές πηγές ενέργειας, την γεωθερμία και το βιοαέριο.

Συνεχίζοντας με γνώμονα την αύξηση του αγροτικού εισοδήματος ανά στρέμμα γης και πάντα με τη σκέψη της επιτακτικής ανάγκης για αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, μετά από μια σειρά ενημερωτικών ημερίδων για τα μανιτάρια, τα αρωματικά φυτά, την εκτροφή σαλιγκαριών και άλλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στράφηκε στις δενδρώδεις καλλιέργειες. Εκπόνησε και κατέθεσε επίσης το 2013 ολοκληρωμένη πρόταση στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για τη δημιουργία μιας σύγχρονης, καθετοποιημένης μονάδας παραγωγής αχλαδιού και ειδικότερα της ποικιλίας Abate Fetel από ομάδες παραγωγών.

Μια σημαντική δυναμική καλλιέργεια η οποία, σύμφωνα με όσα δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Τρικάλων, μπορεί να συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη του τόπου, διευρύνοντας την παραγωγική βάση και συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ομάδες παραγωγών είναι μονόδρομος για την ανάπτυξη των δυναμικών καλλιεργειών στην Ελλάδα, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Στο πλαίσιο λειτουργίας αυτού του πρότυπου κτήματος, θα υπάρχει συνεχής συνεργασία με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα αφού ένα τμήμα αυτού θα είναι το ερευνητικό κέντρο των πανεπιστημίων για την ανάπτυξη των πειραματικών εφαρμογών τους αλλά και την εκπαίδευση των παραγωγών για την απόκτηση της απαραίτητης τεχνογνωσίας. Κατά τη διάρκεια αυτού του πρότζεκτ υπάρχει επαφή με το ίδρυμα ΝΑΒΑΡΑ στη Φεράρα της Ιταλίας που αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη της καλλιέργειας στην περιοχή της Εμίλια-Ρομάνια, καταλήγει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Τρικάλων.

(ΠΗΓΗ : https://www.amna.gr/home/article/385504/Trikala-To-epimelitirio-axiopoiei-ta-farmakeutika-futa-tou-Koziaka )

Ελληνικά αρωματικά- φαρμακευτικά φυτά: Το μεσογειακό superfood

Το χαρουπάλευρο διαθέτει δεκαπλάσια ωφέλιμα σάκχαρα απ΄ όσα διαθέτει η φέτα. Η μαραθόριζα, που στην Ελλάδα δεν την προτιμάμε, περιέχει περισσότερο κάλιο απ΄ το μπρόκολο που θεωρείται υπερτροφή, ενώ το μαρούλι μπροστά στο μελισσόχορτο “ωχριά” σε περιεκτικότητα ασβεστίου και καλίου.

Χαρούπι, μάραθος και μελισσόχορτο, τρία είδη από τον μεγάλο ελληνικό κατάλογο των αρωματικών- φαρμακευτικών φυτών, επέλεξε ο δρ Νίκος Κρίγκας, βιολόγος- ταξινόμος φυτών και ερευνητής του Ινστιτούτου Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ “Δήμητρα” για να τονίσει ότι τα ελληνικά αρωματικά- φαρμακευτικά φυτά είναι σύγχρονες υπερτροφές τουλάχιστον εφάμιλλες αν όχι καλύτερες των ξενικών super foods με τις οποίες “βομβαρδίζεται” τα τελευταία χρόνια η ελληνική αγορά και το διαδίκτυο.

«Οι συνταγές με αρωματικά φυτά αναδεικνύουν ένα νέο γαστρονομικό ορίζοντα στη μεσογειακή διατροφή με ευφάνταστους και πρωτότυπους συνδυασμούς ευεργετικών πρώτων υλών, ελληνικής προέλευσης, που χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα αρώματα και γεύσεις κι ενισχυμένη διατροφική αξία. Είναι ένα πρωτότυπο και πολύπλευρο εγχείρημα που αποσκοπεί την ευεξία μας: από κομπάρσοι τα ελληνικά αρωματικά- φαρμακευτικά φυτά- υπερτροφές γίνονται οι πρωταγωνιστές στην καθημερινή μας διατροφή και στο οικιακό μας περιβάλλον», είπε, μιλώντας στα ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κρίγκας.

Ο ίδιος τόνισε ότι «η υπεύθυνη έρευνα- καινοτομία, ο παραγωγικός μεταποιητικός- τομέας, η βιομηχανία, η πολιτική βούληση και οι καταναλωτικές οργανώσεις έχουν την ευκαιρία σήμερα να διαμορφώσουν όλοι μαζί ένα νέο παραγωγικό χάρτη ελληνικών υπερτροφών με εξαγωγικό προσανατολισμό».

Η Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε εκδήλωση του παραρτήματος Θεσσαλονίκης της Ελληνικής Εταιρίας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, εξακολουθεί να είναι ο «παράδεισος των φυτών της Ευρώπης». Αν και κατέχει το 6% της Μεσογείου, φιλοξενεί το 26% της μεσογειακής χλωρίδας. Κατέχει μαζί με τις όμορες χώρες της Βαλκανικής το 50% της φυτικής ποικιλότητας της Ευρώπης (6.700 είδη και υποείδη).

Από την μέχρι τώρα έρευνα στο φυτικό βασίλειο της χώρας», όπως είπε ο κ Κρίγκας, έχουν προσδιοριστεί 1.683 είδη και υποείδη των αρωματικών- φαρμακευτικών φυτών (25% της ελληνικής χλωρίδας) για τα οποία υπάρχουν δημοσιευμένες φαρμακογνωστικές έρευνες ή και εθνοβοτανικές χρήσεις.

Απ΄ αυτά, τα 234 είναι ενδημικά είδη- υποείδη (δεν υπάρχουν πουθενά αλλού) και τα 75 είναι χαρακτηρισμένα ως σπάνια- απειλούμενα.

Ανθισμένη κάπαρη

Είναι δε, τέτοιος ο φυτικός …πλουραλισμός της Ελλάδα που η χώρα διαθέτει 5 είδη ρίγανης κι άλλα 10 που μυρίζουν και χρησιμοποιούνται όπως η ρίγανη, 10 είδη και υποείδη μέντας, πάνω από 30 είδη- υποείδη θυμαριού, 4 φασκόμηλου και τουλάχιστον 10 διαφορετικά είδη ελληνικού τσαγιού, 5 εκ των οποίων ενδημικά και 4 εξ αυτών να απειλούνται με εξαφάνιση λόγω υπερ-συλλογής.

Χαρούπι, κάππαρη, κρίταμο, μαστίχα Χίου, μάραθος, ορεινό θρούμπι, φασκόμηλο, τσάι του βουνού, δίκταμος, κρόκος Κοζάνης, σατουρέγια ορέων, μαντζουράνα, ρούδι, κράνα, κυνόροδα (καρποί του άγριου τριαντάφυλλου) είναι τα ελληνικά αρωματικά- φαρμακευτικά φυτά στα οποία αναφέρθηκε περισσότερο ο ερευνητής του Ινστιτούτου Γενετικής Βελτίωσης, και τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν υπερτροφές. Απαρίθμησε τα δυνατά τους σημεία (ποια είναι δηλαδή πλούσια σε αιθέρια έλαια – υψηλή περιεκτικότητα σε φαινολικές ενώσεις – μέταλλα και ιχνοστοιχεία – υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες – ωφέλιμα λιπαρά οξέα) ενώ ταυτόχρονα, όπως επισήμανε, αποτελούν παραδοσιακά φάρμακα φυτικής προέλευσης, 7 εκ των οποίων με εγκεκριμένη χρήση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Φαρμάκων (δίκταμος Κρήτης, μάραθος, μαντζουράνα, μαστίχα Χίου, μελισσόχορτο, φαρμακευτικό φασκόμηλο, τσάι βουνού).

Αναφερόμενος στα συστατικά και στις επιστημονικά τεκμηριωμένες ιδιότητές τους, στα αντιοξειδωτικά χαρακτηριστικά τους που είναι πολύτιμα στοιχεία της συμμετοχής τους στη Μεσογειακή διατροφή, δίνοντας ειδικές συστάσεις- προφυλάξεις ο κ. Κρίγκας, αποκάλυψε μικρά μυστικά με χρηστική αξία: Παράδειγμα, τα κράνα έχουν το υψηλότερο αντιοξειδωτικό φορτίο απ΄ όλους τους καρπούς, ενώ η χρήση φασκόμηλου στο μαγείρεμα της φασολάδας είναι το αντίδοτο στο “φούσκωμα” που συχνά προκαλεί το συγκεκριμένο φαγητό.

«Θα πρέπει να μάθουμε να χρησιμοποιούμε τα αρωματικά- φαρμακευτικά φυτά όχι ως βότανα που θεραπεύουν αλλά περισσότερο ως προληπτικά μέσα, τα αντιοξειδωτικά των οποίων θωρακίζουν την καλή υγεία» ανέφερε ο κ Κρίγκας. Επίσης, η εργαστηριακή σύγκριση μεταξύ 200 γρ. χαρουπάλευρου και 200 γρ. φέτας, έδειξε ότι το χαρούπι υπερτερεί μεν σε ωφέλιμα σάκχαρα και σε χαμηλά λιπαρά, αλλά δεν υστερεί και σε άλλα συστατικά, όπως πχ στο ασβέστιο, 348 mg έναντι 493 mg της φέτας, βιταμίνες και ενέργεια, 222 kcal το χαρουπάλευρο και 264 kcal η φέτα. Στο παρελθόν, πάντως, σε αντίστοιχο κατάλογο ελληνικών υπερτροφών έχουν συμπεριληφθεί από διατροφολόγους τα αμύγδαλα, φακές, καρύδια, προϊόντα τυρογάλακτος, τραχανάς, μέλι, αυγοτάραχο, ελαιόλαδο, σύκα, κορινθιακή σταφίδα, μήλα, φυστίκια Αιγίνης, κ.ά.

Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο “Άσυλο του Παιδιού” Θεσσαλονίκης, η ομάδα του Ινστιτούτου μέσα από το βιβλίο συνταγών που έχει εκδώσει, επιμελήθηκε ένα πρωτότυπο δείπνο με ελληνικές υπερτροφές οι οποίες ενθουσίασαν τον κόσμο. Τα πιάτα περιελάμβαναν χορτόσουπα με σιτάρι, ταχίνι και μαντζουράνα, ελληνικά αλλαντικά με ρούδι και φουντούκια, κριθαράκι με κολοκύθα, φασκόμηλο και τυρί Σαν Μιχάλη, κρέμα μαστίχας με αμυγδαλάκι, κ.ά

(ΠΗΓΗ : https://www.documentonews.gr/article/ellhnika-arwmatika-farmakeytika-fyta-to-mesogeiako-superfood  )

Σημαντική για τους επιστήμονες η αναγραφή του τόπου και της ημερομηνίας συλλογής στα φαρμακευτικά φυτά

Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας και όχι μόνο, υπάρχει τεράστια στροφή των καταναλωτών στην αγορά και χρήση φαρμακευτικών φυτών, τα οποία σύμφωνα με τις μελέτες βοηθούν στη βελτίωση της υγείας, άλλα και της διατροφής.

Η χρήση τους ξεκινάει βέβαια από αρχαιοτάτων χρόνων στη λαϊκή ιατρική για την αντιμετώπιση ασθενειών, ενώ σήμερα ορισμένα από τα φαρμακευτικά φυτά αποτελούν αναντικατάστατο προϊόν σε κάθε σπίτι.

Παρ’ όλα αυτά όλοι μας έχουμε αναρωτηθεί αν κάνουμε σωστή χρήση των φαρμακευτικών φυτών και αν πράγματι αυτά τα φυτά που έχουμε στα συρτάρια μας διατηρούν για μεγάλη χρονική διάρκεια όλες τις δραστικές ουσίες που είναι χρήσιμες για τον οργανισμό μας.

Απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα επιχείρησε να δώσει η καθηγήτρια του τμήματος Τεχνολόγων Γεωπόνων του ΤΕΙ Θεσσαλίας Ελένη Βογιατζή – Καμβούκου μιλώντας σε ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της «Οικογιορτής» που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η κ. Βογιατζή σημείωσε μεταξύ άλλων πως είναι σημαντική η αναγραφή του τόπου και κυρίως η ημερομηνία συλλογής στις συσκευασίες των φαρμακευτικών φυτών «διότι τα αιθέρια έλαια των φυτών αυτών μειώνονται κατά τη διάρκεια του χρόνου». Επίσης, υποστήριξε πως με βάση τις μελέτες για να είναι εμπορεύσιμο ένα φαρμακευτικό φυτό «θα πρέπει να διατηρεί κάποια στάνταρ σε περιεκτικότατα αιθέριων ελαίων».

«Το χαμομήλι για παράδειγμα για να είναι χρήσιμο για τον οργανισμό θα πρέπει να έχει αιθέρια έλαια 0,4%. Αν έχει λιγότερο τότε είναι άχρηστο» τόνισε η κ. Βογιατζή και συμπλήρωσε: «Σημαντικό στοιχείο επίσης είναι η μορφή που έχει το σκεύασμα. Όταν το σκεύασμα του χαμομηλιού είναι με τον ανθό, έχουμε μια μείωση του αιθέριου ελαίου κατά 30% στους έξι μήνες, ενώ όταν το σκεύασμα είναι σε μορφή σκόνης η μείωση των αιθέριων ελαίων φτάνει το 50% στους έξι μήνες. Άρα ειδικά η ημερομηνία συλλογής είναι πολύ σημαντικό ζήτημα που πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής».

(ΠΗΓΗ : http://www.amna.gr/home/article/256657/Simantiki-gia-tous-epistimones-i-anagrafi-tou-topou-kai-tis-imerominias-sullogis-sta-farmakeutika-futa )